Andrzej Pieczyrak

Towarzysz generał znowu przemówił

W poniedziałek, pierwszy program telewizji publicznej wyemitował film dokumentalny „Towarzysz generał”. Film, będący próbą opisania historii najmłodszego generała PRL, już przed swoją emisją wywołał sensację. A potem było coraz goręcej.

Film autorstwa Grzegorza Brauna i Roberta Kaczmarka trwa ponad godzinę, budują go wypowiedzi kilku polskich i jednego rosyjskiego historyka oraz ilustracje w postaci bogatych materiałów archiwalnych. Inaczej, niż robi dzisiaj chyba cała Polska – nie zamierzam tego filmu komentować. Jak zawsze, w przypadku kontrowersyjnych dzieł – uważam, że warto obejrzeć i ocenić samemu. Nie ukrywam jednak – cieszy mnie, że powstał film, który zamiast wybielać postać Jaruzelskiego, opisuje nieznane dotąd karty z jego życiorysu.

Post scriptum

Biorąc pod uwagę cały wcześniejszy medialny szum oraz próbę zablokowania emisji filmu – spodziewałem się rzeczywiście gorącej dyskusji w trakcie transmitowanego po projekcji programu Post scriptum. Nastawiłem się na kolejne zwarcie przeciwników i obrońców Jaruzelskiego oraz jego pamiętnej decyzji o wprowadzeniu stanu wojennego. Jednak ku mojemu wielkiemu zdziwieniu, wątek stanu wojennego praktycznie się nie pojawił.

Kolejnym zaskoczeniem był fakt, że zamiast dyskusji o filmie, debatę zdominowały emocje i wątki poboczne, na przykład próba zdyskredytowania jego autorów. Z ust poważnych dziennikarzy dowiedziałem się, że film „nie jest uczciwy”, bo został zrealizowany przez osoby, które należały do PZPR. Najwyraźniej Jaruzelskiego nie dyskredytuje przynależność do PZPR, a przynajmniej nie w takim stopniu jak autorów tego dokumentu. Druga zaskakująca teza – że film obraża wielu uczciwych obywateli, którym przyszło żyć w czasach Polski Ludowej. Nota bene, słowa te – niemalże dosłownie, powtórzył następnego dnia sam Jaruzelski w pierwszym programie publicznego radia. Kolejny „rzeczowy” argument wytoczył Wojciech Mazowiecki (syn Tadeusza), który użył sformułowania, że „telewizja jest opanowana przez PiS”. To tylko mała próbka absurdu, w którego gęstych oparach ugrzęźli wczorajsi dyskutanci.

Obywatele PRL

We wtorek w wywiadzie radiowym Jaruzelski ubolewał, że filmowa napaść na niego to cios wymierzony także w wielu uczciwych obywateli PRL. Wzruszające… Czyżby nie dla siebie lecz w trosce o nich – generał próbował wybielić swą przeszłość? Sam miałem wątpliwą przyjemność żyć w tamtych czasach, ale jakoś nie czuję się obrażony treścią filmu. I w żaden sposób nie mogę zrozumieć, jak film biograficzny o generale może obrażać uczciwych obywateli? Być może nie zaliczam się zatem do grona osób, których Jaruzelski określa mianem uczciwych. Nie wiem też, do której kategorii w tej oryginalnej argumentacji zaliczają się oficerowie i żołnierze AK, NSZ, NIE i WiN? A także rodziny pomordowanych robotników i studentów, oficerów wyrzuconych z armii w 1967 roku, aresztowanych i prześladowanych działaczy niepodległościowych, ludzi wydalonych z pracy i relegowanych z uczelni oraz wszystkich tych, którzy jedynie „przypadkiem” mieli okazję poznać opiekuńczą rękę aparatu bezpieczeństwa.

Generał lepszej i gorszej Polski

Generał Józef Beck powiedział „My w Polsce nie znamy pojęcia pokoju za wszelką cenę. Jest jedna tylko rzecz w życiu ludzi, narodów i państw, która jest bezcenna. Tą rzeczą jest honor.” Patrząc na życiorysy dwóch polskich oficerów, którym przyszło się zmierzyć z powojenną rzeczywistością – Jaruzelskiego i Emila Fieldorfa „Nila”, dochodzę do wniosku, że słowa Becka bardzo różnie mogły być rozumiane przez kadrę oficerską. Miałem nie oceniać, ale… bliższe mojemu serce jest pojęcie honoru i patriotyzmu wyznawane przez „Nila” niż to, o którym tyle mówi Jaruzelski.

Proszę o jedno, towarzyszu generale – i towarzysze dziennikarze, nie cenzurujcie historii i nie mówcie mi, co mnie obraża. Mam swój rozum pozostawcie mi zatem możliwość oceny faktów i dokumentów, a nie narzucajcie swojego sposobu postrzegania historii.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 2.5 Polska

Ilustracje to screene z filmu oraz z Telemagazynu wykonane przez autora.