Katarzyna Lisowska

Euro 2012 w cieniu ludobójstwa?

22 stycznia prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko, specjalnym dekretem nadał pośmiertnie tytuł Bohatera Ukrainy przywódcy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Stepanowi Banderze. Bandera był przywódcą jednej z frakcji OUN, której zbrojne ramię, Ukraińska Powstańcza Armia (UPA), odpowiedzialna była za prowadzone od 1943 r. czystki etniczne ludności polskiej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Decyzja Juszczenki wywołała protesty wśród Polonii, w Polsce i w Rosji.

Na najbliższy piątek, tj. 5 lutego zaplanowano ogólnopolską akcję protestacyjną przeciw gloryfikacji Stepana Bandery i UPA. Być może także podczas losowania grup eliminacyjnych Euro 2012 będą pikiety i płonące znicze.

Informację o proteście zamieszcza na swojej stronie ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, duszpasterz Ormian w Polsce i opiekun środowisk kresowych. Zapowiada, że pikiety będą legalne i zgłoszone władzom samorządowym. Do udziału w nich organizatorzy zapraszają nie tylko Kresowian i ich potomków, ale także wszystkich tych, którzy niezależnie od przekonań politycznych, chcą przeciwstawić się gloryfikacji faszyzmu, antypolonizmu i antysemityzmu, wyrażonego w decyzji prezydenta Juszczenki.

Organizatorzy proszą o:

- zabranie zniczy, które ułożone w kształcie krzyża będą zapalone pod ukraińskimi placówkami dyplomatycznymi na pamiątkę setek tysięcy Polaków, Żydów, Ormian i Ukraińców, obywateli Drugiej Rzeczypospolitej,  pomordowanych przez nacjonalistów ukraińskich

- przygotowanie transparentów (ich treść musi być uzgodniona z organizatorami)

- szerokie informowanie innych osób o tej akcji protestacyjnej.

Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski w rozmowie z Onet.pl stwierdza jasno: „tak” dla Euro, „nie” dla ukraińskiego nacjonalizmu. W jego opinii, obecnie „we Lwowie nie ma atmosfery przyjaźni – Tam stawia się pomniki morderców, a za dwa lata mają się rozegrać Mistrzostwa.” Ksiądz, jak i Kresowiacy chcą, aby UEFA zareagowała na tę sytuację.

Przeciwko decyzjom Juszczenki protestuje także Jan Skalski, prezes Światowego Kongresu Kresowian. W oświadczeniu przesłanym do PAP pisze on: „osoba sprawująca najwyższy urząd w sąsiednim państwie, mocą wydawanych aktów prawnych, podnosi do rangi bohaterów narodowych dwóch najbardziej odpowiedzialnych za gehennę, męczeństwo i zagładę Polaków na Kresach bezwzględnych zbrodniarzy (Romana Szuchewycza w 2007 r. i Stepana Banderę w 2010 r.), a zbrodnicze formacje OUN UPA uznaje za uczestników walki o niepodległość Ukrainy”. Jan Skalski apeluje o podjęcie uchwały sejmowej potępiającej decyzje Wiktora Juszczenki o nadaniu Stepanowi Banderze tytułu Bohatera Ukrainy oraz uznaniu członków UPA za uczestników walk o niepodległość państwa.

Przypomnijmy, że latem 2009 Sejm podjął uchwałę w sprawie „tragicznego losu Polaków na Kresach Wschodnich”. Jej tekst przypominał o 66. rocznicy „rozpoczęcia przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińską Powstańczą Armię na kresach II Rzeczypospolitej tzw. antypolskich akcji – masowych mordów o charakterze czystki etnicznej i znamionach ludobójczych”. Jak zachowa się Sejm teraz, wobec kolejnej wyraźnej prowokacji prezydenta Juszczenki?

Dodajmy jeszcze, że prezydent Juszczenko opuści niebawem swoje stanowisko. W wyborach prezydenckich 17 stycznia, zdobył jedynie 5,45 procent poparcia. Po raz pierwszy w najnowszej historii Europy urzędujący prezydent, ubiegający się o reelekcję, zdobył zaledwie kilka procent głosów, plasując się dopiero na piątym miejscu. Za jego prezydentury niezauważalnie, ale systematycznie nasiliły się nastroje nacjonalistyczne i akcenty antypolskie. Choć nie to zapewne przesądziło o jego porażce, warto wiedzieć, że większość mieszkańców wschodniej Ukrainy nie podziela opinii ustępującego prezydenta o „bohaterstwie” bojowników OUN-UPA – tam, podobnie jak w Polsce są oni uważani za zbrodniarzy wojennych. O dziwo, podobne opinie są rozpowszechnione także w Rosji.

Ciekawa jestem bardzo, jaka będzie oficjalna reakcja Polski? Wiele błędów można zarzucić polskiej polityce narodowościowej na Kresach w okresie międzywojennym. Niestety, dzisiejsza polityka w odniesieniu do naszych wschodnich sąsiadów, jest równie chybiona, choć z całkiem przeciwnych powodów. Właśnie zaczynamy zbierać zatrute żniwo przemilczeń i niedopowiedzeń w stosunkach polsko-ukraińskich. Może więc czas, aby zamiast chować głowę w piasek – zacząć rozmawiać o przeszłości i budować przyszłość na uczciwym fundamencie?

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 2.5 Polska.

Więcej na ten temat:

• Polskie Radio: Kresowianie chcą uchwały Sejmu

http://www.polskieradio.pl/wiadomosci/kraj/artykul134792.html

• Wirtualna Polska

http://wiadomosci.onet.pl/2121654,11,kresowianie_apeluja_do_sejmu_o_potepienie_decyzji_juszczenki,item.html

• Onet – Protesty Kresowian przez EURP 2012

http://wiadomosci.onet.pl/2121631,11,protesty_przed_losowaniem_euro_2012_w_stolicy_zaplonie_krzyz,item.html

• Link do artykułu Macieja Eckardta na temat postawy PiS w sprawie Bandery, OUN i UPA:

http://www.eckardt.pl/wielkie-milczenie-pis-u.html

• Debata Olsztyn

http://www.debata.olsztyn.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=840:ks-isakowicz-zaleski-wzywa-do-protestu-pod-ukraiskimi-placowkami&catid=38:polska&Itemid=109

• Strona ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego

www.isakowicz.pl

Autor ilustracji (należy do domeny publicznej): United Nations Cartographic Section, Alex Khristov, źródło: Wikimedia Commons

Autor zdjęcia (wykorzystano za zgodą autora): Wojtek Baran