Marek Lenarcik
Kto zabił Rafika Hariri?
Specjalny Trybunał do spraw Libanu to międzynarodowy sąd mający na celu doprowadzenie przed oblicze sprawiedliwości sprawców zamachu na życie byłego premiera Rafika Hariri. Czy odniesie sukces?
Bejrut, 14 lutego 2005 roku. Potężna eksplozja wstrząsa ulicą w okolicach St. George Hotel. Życie traci Rafik Hariri, premier Libanu, Bassel Fleihan, minister gospodarki i 19 innych osób. Około 220 innych jest rannych. Kamera ochrony jednego z okolicznych budynków uwiecznia białą ciężarówkę Mitsubishi przejeżdżającą obok konwoju premiera na moment przed eksplozją. Późniejsze śledztwo wskazuje, że w samochodzie znajdowało się około tysiąc kilogramów materiałów wybuchowych. Ciężarówka prowadzona była przez zamachowca-samobójcę. Odpowiedzialność za zamach bierze nieznana wcześniej grupa Nasra & Jihad w Wielkiej Syrii.
Zamach na premiera doprowadził do Cedrowej Rewolucji, której głównym celem było wycofanie syryjskich wojsk z Libanu, zastąpienie rządu kontrolowanego przez Syrię niezależnymi politykami, utworzenie niezależnej komisji do zbadania zabójstwa Rafika Hariri, rezygnację agentów służb bezpieczeństwa w celu zapewnienia sukcesu powyższych planów, a także zorganizowanie wolnych wyborów parlamentarnych. Na początku demonstracji w Libanie stacjonowało około 14 tysięcy syryjskich żołnierzy i agentów wywiadu. Demonstracje spowodowały całkowite wycofanie się obcych wojsk 27 kwietnia 2005 roku. Pro-syryjski rząd został obalony. Główne cele rewolucji zostały osiągnięte.
Trzynastego grudnia 2005 roku rząd Republiki Libanu występuje do Organizacji Narodów Zjednoczonych o utworzenie międzynarodowego trybunału, który ma osądzić odpowiedzialnych za atak z 14 lutego 2005. Negocjacje i ustalenia trwają cztery lata. Specjalny Trybunał do spraw Libanu zaczyna pracę 1 marca 2009.
Zadaniem trybunału jest ustalenie winnych zamachu na życie premiera Rafika Hariri i doprowadzenie ich przed oblicze sprawiedliwości. Tak ograniczoną jurysdykcję krytykuje Human Rights Watch. Zdaniem organizacji broniącej praw człowieka, trybunał powinien zbadać także 14 innych zamachów przeprowadzonych w Libanie od 1 października 2004 roku. Trybunał mimo swojego międzynarodowego charakteru operuje na bazie prawa libańskiego. Organizatorzy zamachu, jeśli kiedykolwiek zostaną odnalezieni odpowiedzą przed trybunałem jak przed libańskim sądem. Trybunał nie może jednak orzec wobec winnych kary śmierci, która obowiązuje w Libanie za niektóre zbrodnie.
Artykuł 8 Statutu Specjalnego Trybunału określa, że w skład sędziów wchodzić będą zarówno libańscy jak i międzynarodowi sędziowie z przewagą tych drugich. Mandat trybunału wygasa po trzech latach, ale najprawdopodobniej zostanie przedłużony minimum do 2014 roku. Budżet organizacji na pierwsze trzy lata wynosi 120 milionów dolarów. Rząd Libanu pokryje 49 proc. kosztów operacji. Pozostała kwota pochodzić będzie z dobrowolnych składek państw należących do ONZ. Z uwagi na bezpieczeństwo, efektywność administracyjną i sprawiedliwość, posiedzenia trybunału odbywać się będą poza Libanem, w Leidschendam, w Holandii.
Przełom w śledztwie?
Niemiecki Der Spiegel w artykule „Przełom w dochodzeniu trybunału” prezentuje nowe dowody wskazujące, że zamachu na premiera Hariri dokonał sponsorowany przez Iran Hezbollah. Gazeta powołuje się na „źródła bliskie trybunałowi i zbadanie wewnętrznych dokumentów”. Główny oskarżyciel, pochodzący z Kanady Daniel A. Bellemare odmówił komentowania “medialnych spekulacji, oskarżeń i procedur operacyjnych trybunału” przed zakończeniem śledztwa.
Czerwcowe wybory w Libanie, w których zwycięstwo odniósł pro-zachodni front Zjednoczenie 14-marca kierowany przez Saad’a Hariri (syna premiera Rafika) to znaczący cios polityczny we współrządzący dotychczas krajem Hezbollah. Można oczekiwać, że rząd Hariri juniora będzie współpracować z nowo-powstałym trybunałem o wiele chętniej niż Hezbollah. Czy Specjalny Trybunał do spraw Libanu kiedykolwiek osądzi organizatorów najgłośniejszego morderstwa politycznego ostatnich lat? Na to pytanie odpowie czas.
Logo pochodzi ze strony Special Tribunal for Lebanon
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 2.5 Polska
Ciekawostką jest cała idea Trybunału.Wydaje mi się, że trudno tu mówić o sukcesie Trybunału. Chyba nie takie jego zadanie. Trybunał i jego działaność będzie jedynie skutkował odstraszająco. Nie można przecież patrzeć na zamchy i poczynania terrorystów nic nie czyniąc przeciw nim. Artykuł ciekawy bardzo, Sytuacja na BW jest tak zagmatwana, że niewielu udaje się w niej połapać.
Ja nie wiem czy trybunał będzie działał odstraszająco. Zamachowiec samobójca podobno wierzył, że jego celem jest premier Iraku, który był akurat w mieście tydzień wcześniej. Zamachowiec także był Irakijczykiem. Jeśli udowodnione zostanie, że za zamachem stoi Hezbollah i że działał na zlecenie Syrii, lub że zamachu dokonały syrijskie służby specjalne … to nie wiem czy tych ludzi da się odstraszyc czymkolwiek.
Miałem okazję złożyc wizytę w Trybunale na początku kwietnia tego roku, gdy jego praca dopiero się zaczynała. Mój uniwersytet zorganizował nam wycieczkę do Hagi. Przyjęci zostaliśmy w budynku Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii, gdyż libański sąd jeszcze nie przeniósł się do samodzielnej siedziby. Z półgodzinnej prezentacji na temat działalności tego typu sądów utknęło mi w głowie w szczególności zagadnienie wybiórczej sprawiedliwości. Trybunał d/s Jugosławii osądził i skazał kilka gwiazd medialnych bałkańskiego problemu, zostawiając wielu morderców na wolności. Trybunał libański byc może skaże głównodowodzących zamachem na premiera, ale przemilczy sprawaę pozostałych kilkunastu zamachów, które mogą byc powiązane. Przedstawiciele nawet nie próbują udawac, że jest inaczej i przyznają wprost – Nie mamy ani czasu, ani środków ani możliwości by ścigac wszystkich w powyższych sprawach. Musimy wybierac. – Libański trybunał oficjalnie powstał na życzenie Libanu…a może jednak takie instytucje powstają, żeby to nam, zachodniej społeczności międzynarodowej było lżej na sumieniu?