Maciej Lewandowski

O hienach, pasożytach, sępach, Wiadomościach24.pl i bezimiennych dziennikarzach obywatelskich

Wyjaśnienie autora, dodane 21 maja: tekst pozostawiam bez zmian, ponieważ to co i jak napisałem, świadczy przede wszystkim o mnie. Dodałem dziś komentarz pod artykułem, który załączam tutaj po to, aby czytelnicy mieli jasny obraz sytuacji:

Przyznaję – poniosło mnie.

Po pierwsze: moje stwierdzenie zawarte w komentarzu z dnia20 maja 2009 o 15:12:
“Celowo publikowano setki artykułów bez uwidocznienia autora.” jest bez pokrycia. Nie mam na to dowodów, napisałem to pod wpływem emocji. Wycofuję to stwierdzenie i przepraszam całą redakcję Wiadomości24.pl, na czele z Pawłem Nowackim.

Dalej – napisałem tabloidowy tekst, poniżej poziomu, który powinien być tu zachowany. Świadczą o tym dobitnie komentarze osób niezwiązanych ze sprawą. Dziękuję za te słowa. Jak słusznie zauważył Paweł Nowacki, w wypowiedzi dla WikiNews, “naprawdę wiele pracy przed nami.” W tym wypadku przede mną.

Intencją tekstu, zagubioną pod wpływem mojej nieudolności, było zwrócenie uwagi na fakt, że artykuły niektórych autorów publikowane są bez oznaczenia autorstwa, co jest niezgodne z prawem autorskim – nawet jeżeli jest to działanie nieumyślne.

Nie było moim zamiarem wywołanie wrażenia, że sytuacja taka był celowym działaniem redakcji serwisu. Moje słowa o “rewolucyjnej funkcji” i “decyzji redakcji” miały być ironiczne. Nie były i zostały odebrane jak oskarżenie o celowe działanie. Przepraszam raz jeszcze. I jeszcze raz oświadczam: nie twierdzę, że publikowanie wspomnianych artykułów bez podania nazwisk ich autorów było celowym działaniem.

Dobrze natomiast się stało, że – pomimo tak katastrofalnej formy, jaką wybrałem dla przedstawienia tej ważnej sprawy – redakcja Wiadomości24.pl znalazła błyskawicznie rozwiązanie. Szkoda, że dopiero po publikacji artykułu. Dlaczego nie wcześniej, chociaż wiadomo było o tym, że prawo jest łamane, a rozwiązanie było tak proste…

Maciej Lewandowski

—

„Największy serwis dziennikarstwa obywatelskiego”, czyli Wiadomości24.pl, zmienił swe oblicze. Wprowadzono zmiany graficzne i funkcjonalne na stronie, w tym – rewolucyjną funkcję, dostępną redaktorom serwisu – publikowania niektórych materiałów bez oznaczania ich autorstwa. Dotyczy to tekstów dziennikarzy obywatelskich, którzy nie są już zarejestrowanymi użytkownikami serwisu. Tych „bezimiennych obywatelskich” nikt o zgodę, oczywiście, nie pytał – po prostu redakcja zadecydowała, że od dzisiaj utwory byłych autorów serwisu publikowane będą bez podpisu. Ciekaw jestem, czy podejmujący tę decyzję redaktorzy (którzy chwalą się tym, iż jedną z ważnych dziedzin ich aktywności jest pomoc dziennikarzom obywatelskim w ochronie ich praw autorskich) zdają sobie sprawę z tego, że działalność ta – poza tym, że jest nieuczciwa w stosunku do piszących – jest złamaniem prawa. Prawa autorskiego, o którego przestrzeganie tak bardzo walczą. Oto, co mówi na ten temat ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

„Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i nie podlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem, a w szczególności prawo do:
1) autorstwa utworu,
2) oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo, (…)”
(Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Rozdział 3, Oddział 1, Artykuł 16).

W związku z tym, że ja nie zgodziłem się na anonimowe udostępnianie moich utworów, podpisywanie ich w sposób: „Autor usunął profil”, jest niezgodne z prawem. Oto jeden z przykładowych materiałów tak podpisanych: Dziennikarstwo obywatelskie czy oddolne? I zrzut ekranu (jako że cała sprawa niebawem przejdzie do – niechlubnej – historii).

W tej chwili na łamach Wiadomości24.pl znajduje się co najmniej 200 materiałów, których autorem jest „Autor usunął profil”. Poza mną pod takim „nazwiskiem” występuje jeszcze (co najmniej) dwóch dziennikarzy obywatelskich. Tylko tylu udało mi się odnaleźć, ale czy to wszyscy?

Kiedy odchodziłem z serwisu Wiadomości24.pl (w październiku zeszłego roku), w dobrej wierze pozostawiłem opublikowane tam materiały. Chciałem, aby służyły one tym, dla których je tworzyłem – czytelnikom. W moich kontaktach z redaktorem naczelnym serwisu, Pawłem Nowackim, wyraźnie stwierdziłem, że dopóki on uważa, że artykuły te są potrzebne i przydatne, to ja chcę, aby nadal były udostępniane na łamach serwisu. Jakiś czas po usunięciu mojego profilu po raz pierwszy wyszła sprawa niepodpisanych artykułów. Okazało się wówczas, że zalogowanym w serwisie użytkownikom nie wyświetla się imię i nazwisko autora moich utworów, ale niezalogowani czytelnicy widzą wszystko tak, jak być powinno. Poprosiłem wówczas redaktora Nowackiego o jak najszybsze naprawienie tej sprawy. Chodziło mi o to, aby moje nazwisko pojawiało się przy moich artykułach czytanych zarówno przez zalogowanych, jak i niezalogowanych użytkowników serwisu. Być może nie zostałem należycie zrozumiany przez naczelnego, jako że po ośmiu miesiącach rzecz „naprawiono” tak, że zostałem pozbawiony autorstwa moich tekstów.

Po pierwsze nie kradnij…

Paweł Nowacki, który parę miesięcy temu pouczał „nieświadomych internautów”, że dodając linki do niektórych serwisów, łamią prawo autorskie, sam – jako redaktor naczelny serwisu dziennikarskiego – łamie to prawo. Redaktor Nowacki pisał wówczas między innymi: „Uważam, że zarówno w interesie „medialnych słoni”, jak i hien oraz pasożytów, jest stworzenie kodeksu dobrych praktyk w internecie oraz wyrzucenie poza nawias złodziei.” (Słonie, hieny, pasożyty. O kolejności „karmienia” w internecie)

Czy w ramach dobrych praktyk mieści się oznaczanie publikowanych utworów imieniem i nazwiskiem ich autorów?

Czy pozbawianie dziennikarzy obywatelskich autorstwa ich utworów nie jest rodzajem złodziejstwa?

Czytając ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych, można dojść do wniosku, że jest to rodzaj kradzieży intelektualnej, zagrożonej konkretnymi sankcjami:

1. Kto przywłaszcza sobie autorstwo, albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
2. Tej samej karze podlega, kto rozpowszechnia bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, artystyczne wykonanie albo publicznie zniekształca taki utwór, artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram lub nadanie.
3. Kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w inny sposób niż określony w ust. 1 lub 2 narusza cudze prawa autorskie lub prawa pokrewne określone w art. 16, art. 17, art. 18, art. 19 ust. 1 lub 2, art. 20 ust. 1-4, art. 40 ust. 1 lub 2, art. 86, art. 94 ust. 4 i art. 97, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
(Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Rozdział 14, Artykuł 115)

Przyjmując kwiecistą retorykę Pawła Nowackiego, znaną choćby z cytowanego powyżej tekstu, chciałoby się zapytać – kim jest, w tym „łańcuchu pokarmowym”, prowadzony przez niego serwis? Hieną, pasożytem, czy może sępem rzucającym się na padlinę? I kim są dziennikarze obywatelscy pozbawieni imienia i nazwiska? Bezbronnymi ofiarami? Mogłoby się tak wydawać…

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 2.5 Polska.