Małgorzata Michnowicz

ABC piszącego…

Drodzy Autorzy!

Przygotowaliśmy dla was mały poradnik, który ułatwi wam pisanie. W waszych tekstach zdarzają się błędy, ale nie ma się co martwić, nie ma ludzi nieomylnych, a błędy zdarzają się każdemu. Dlatego też postanowiliśmy przekazać wam kilka zasad pisowni.

Najważniejsze zasady

Pisz tak, by omawiane przez ciebie sprawy były zrozumiałe dla każdego, nawet laika. Coś, co dla ciebie jest oczywiste, dla kogoś innego nie musi takie być. Pamiętaj – twój odbiorca nie jest głupi, ale nie musi się znać na tym, na czym znasz się ty.

Wyjaśniaj pojęcia. Nie zawsze da się opowiedzieć o czymś w paru słowach, nie bój się więc poświęcić czasami całego akapitu na wyjaśnienie. Czytelnik przychodzi nie tylko czegoś się dowiedzieć, ale również czegoś się nauczyć.

Nie popisuj się znajomością „wielkich” słów. Istotą sprawy jest to, by w prostych słowach umieć opisać coś bardzo skomplikowanego.

Akapity nie powinny być zbyt długie, ponieważ zniechęcają do czytania. Nie powinny także składać się z jednego zdania, ponieważ wówczas, twój tekst będzie sprawiał wrażenie niespójnego.

Śródtytuły to przyjaciele. Używaj ich, gdy twój materiał jest bardzo długi, nadaje to dynamiki. Tekst lepiej się czyta, gdy jest podzielony na kilka części. Pamiętaj, po śródtytułach i tytułach nie stawiamy kropki.

Pisz po polsku. Istotną rzeczą jest, by pisać zgodnie z zasadami języka polskiego. Nie wysyłaj tekstów, w których roi się od błędów ortograficznych, czy brakuje „ogonków” w słowach. To brak szacunku nie tylko dla czytelnika, ale także dla osoby, która będzie musiała po tobie poprawiać rzeczy, które sam możesz sprawdzić w słowniku.

Pamiętaj także o tym, że język polski jest niezwykle bogaty i na jedną rzecz można znaleźć bardzo dużo określeń. Jeśli ich nie znasz, słownik wyrazów bliskoznacznych (słownik synonimów) ci w tym pomoże. Powtórzenia w tekstach to częsty problem.

Nie używaj zapożyczeń z innych języków, gdy istnieje ich polski odpowiednik. Jest to błąd, a popisywanie się znajomością języków obcych, nikomu dziś nie imponuje.

Czas i data

Godziny piszemy tak: godz. 22, nie 22:00 (dwukropkiem oznacza się wynik meczu).

Piszemy: dziś, wczoraj, jutro, a nie dzień dzisiejszy, dzień wczorajszy, dzień jutrzejszy.

Datę zapisujemy jako 4 lipca, a nie 4 VII.

Rok: dwa tysiące czwarty, a nie dwutysięczny czwarty

tysiąc dziewięćset piąty, a nie tysiąc dziewięćsetny piąty.

Skrót od minuty to min bez kropki (z kropką min. to minister)

Liczby

Nie zaczynamy zdań od liczby.

W tekstach publicystycznych wszystkie liczby piszemy słownie, w materiałach informacyjnych dozwolone jest używanie zapisu cyfrowego.

Liczby piszemy bez kropek, z wyjątkiem liczby porządkowej, np. 23. a nie 23-ego.

Piszemy dwa kilo i dwa deka, a nie deko.

Walutę polską piszemy np. 3 zł (zł bez kropki), a nie 3.00 PLN, walutę zagraniczną: dolary nie USD, funty nie GPB.

Piszemy procent, nie %.

Skróty

Z kropką: r., godz., tys., łac., ryc., ds., ww., os.

Bez kropki: jr, mgr, mjr, płk, ppłk, mln

Piszemy SA, a nie S.A., PS, a nie P.S.

Cudzysłów

Cytat wpisujemy w cudzysłów.

Tytuł gazety wstawiamy w cudzysłów.

Tytuł książki, filmów piszemy kursywą.

Gdy chcemy podkreślić inne znaczenie danego słowa, wpisujemy je w cudzysłów.

Wypowiedzi rozmówców wyodrębniamy myślnikiem, nie wstawiamy w cudzysłów, np. – Byłem bardzo zdenerwowany – mówi Pan Zbyszek.

Co małą, a co wielką literą?

Małą literą piszemy: radio, telewizja, prasa, internet, osiedle, aleja, plac (bez względu na to czy jest to nazwa ulicy), prezydent, premier, minister, przewodniczący, papież, dyrektor, kierownik.

Wielką piszemy: Polak, Małopolanin, instytucje np. Ministerstwo Finansów, Urząd Miejski.

Wywiad

Pytania odróżniamy od odpowiedzi za pomocą pogrubienia.

W pytaniach używamy Pan, Pani pisząc z dużej litery, tak samo gdy pytamy Dyrektora, Księdza, Prezydenta.

Błędy powtórzeniowe, tautologie

Razem połączone

Cofnąć się do tyłu

Fakt autentyczny

Akwen wodny (albo akwen albo zbiornik wodny)

W miesiącu maju (maj jest miesiącem)

W tym okresie czasu

Rok czasu, miesiąc czasu, tydzień czasu

Chwila czasu jest WYJĄTKIEM można używać takiego sformułowania

Nadużycie przyimków

Do miasta (nie na miasto)

Na pole (nie do pola)

Wysłać pod adresem (nie pod adres)

Dzwonić pod numer (nie na numer)

W tych dniach (nie w te dni)

Mianować ambasadorem (nie na ambasadora)

Piszemy bez spacji przed i po myślniku

Biało-czerwony

XIX-wieczny

Korwin-Mikke

Odmiana obcych nazwisk

Gdy kończy się na spółgłoskę wymawianą – odmieniamy jak polski rzeczownik, nie używamy apostrofu np. Bosch – Boscha – Boschowi.

Gdy kończy się na samogłoskę niewymawialną, stosujemy apostrof np. de Gaulle – de Gaulle’a – de Gaulle’owi.

Gdy zakończone jest na –i, -e odmieniamy jak przymiotnik np. Helle – Hellego – Hellemu.

Imiona odmieniamy razem z nazwiskami i nie tłumaczymy ich.